eLaborate
::: eLaborate options :::
    Show pagebreaks
    Show variations
    Search



    Searchform

    Fulltext search

    Search domain

    Search site
    Search current document

    Letter



    4491. 1640 januari 28. Aan L. Camerarius1.

    Illustrissime domine,

    Vera sunt quae scribit Excellentia vestra2 et Gallos omnia suspicaciter agere in Palatini electoris3 negotio et Anglos eos non esse, qui aliquid velut coacti facere velint. Et inde jam Hamburgi colloquiis de federe moram injectam dolens intelligo. Tum vero spes de libertate ejus principis, de qua scripseram nuper4, non periit quidem, sed nodis implicatur. Petunt enim nunc Galli, de quo nihil ante dixerant5, confessionem ab electore exercitum fuisse regis Galliae solius nec quenquam conari potuisse ejus ductum adipisci sine gravi in regem Galliae peccato. Praeterea volunt electori hospitium assignare in domo regia, nempe ut observetur. Et quis scit, an non Galli putent se habere documenta ab hominibus electoris id actum, cujus negationem ab eo poscunt, ut ubi velint, velut contraria edocti eum reddere carceri possint juris obtentu. Sed sicuti haec timeo, ita pro explorato habeo Suedos non concessuros regi6 exercitum ducis Vinariensis7, quia is dux pecunias8 accepit a rege ex federe, ut Batavi, ut Hassi ipsique Suedi, ideo in Gallica militia fuisse neque ducem sibi sumere potuisse sine flagitio atque perfidia, cum ipse dux semper se professus sit reginae nostrae et federis Germanici nomine eum regere exercitum. Itaque in Suediam ea de re scripsi interim supersessurus huic negotio, cui aliquid insidiosum regno Suediae misceri9 aut video aut videre me puto. Venetus10 et Batavus11, quorum res hic non agitur, si poterunt donare principem libertate, gaudebo.

    Armorum in Anglia paratus non unam rem sibi videntur habere propositam. Minantur12 enim et Scotis et Batavis et Gallis et internam Angliae ipsius quietem, quae

    48

    parlamenti temporibus turbari saepe solet, custodiunt. Episcopi Angliae jura sua, ut credibile est, acriter tutabuntur.

    Mazarinus Coloniam ad pacis negotium mittitur secundas ibi partes acturo Davausio13, in cujus locum successurus creditur, qui nunc ex Anglia revocatur, Bellevrius14.

    Pontifex secretarium quendam suum15 huc mittit ad placandum regem et quidem16 cum reliquiis, quas vocant, non spernendo apud regem munere. Cardinalis autem Riceliacus non dissimulanter id agit, ut, sicut regnum fecit ita et ecclesiam Gallicanam17 sui faciat arbitrii. Et jam de omnibus episcopatibus, abbatiis aliisque sacerdotiis regis concessu18 liberrime constituit quod ipsi visum est. Si ad haec accedat legatio pontificia et ex archiepiscopatu Remensi, quem Guisius19 deponere vult de matrimonio cogitans hoc magis, quod morte Ioinvilii20 opulentae domus haereditas ad ipsum reciderit, primatis titulus21, non video, quid ultra desiderare22 possit.

    Longavillanum23 audimus in Westerwaldia esse et ibi loca quaedam capere. Coningsmarckii24 autem miles cum Wirtsburgicis pugnasse dicitur. Is episcopus25, non minus quam Magontiacensis26, auxilia a Bavaricis petunt; manere tamen illi in hybernis suis dicuntur, partim ad Maenum.

    Pecunia hinc Brisacum jam advenit. Quadringenti pedites, equites ducenti e Gallia in comitatum Burgundiae missi.

    Polonicus legatus27 nondum urbem ingressus est. Putatur, cum sponsionem non adferat, qualem rex Galliae voluit, non impetraturus plenam principi Casimiro28 libertatem, sed aliquam, puta qualis electori sub duris, quas dixi, conditionibus, offertur.

    In Normannia destituto omni parlamento judicia jam exercentur29 a senatoribus ex parlamento Parisiensi illuc missis et post graviter vexatas civitates inquiritur in nobiles, quorum neglectu seditiones agrestium invaluisse dicuntur.

    Regina jam iterum uterum gerit duorum mensium.

    In Hispaniam ex America advenere florenorum milliones XXIV. Eorum pars tertia regis30 est. Sed in necessitate etiam partibus caeteris rex uti solet. Sunt qui scribant Mosellam transgressos, qui in illis partibus erant, Hispanos non sine spe recuperandi Baccheracum, Crutzenacum31, Bingam.

    De Hassis cum Excellentia vestra sentio nihil facturos cum Gallis, nisi et de Suedia certi sint. Ut in Austriacas terras juxta fedus bellum hinc inferatur, institi saepe. Sed vidi semper illos verba dare, reipsa non cogitare nisi de eis, quae Galliae propiora sunt, quod

    49

    ipsum Helvetios valde territat, qui et Erlachio32 male volunt ob illas cum Gallia pactiones.

    Quae Mortagna33 attulit, nosse gaudeo speroque nos brevi prosperi aliquid ex illis partibus audituros.

    Turcae34 paratus crescunt, ut affirmant Itali magno cum suo, Siculorum et Melitensium metu. Videamus, quid Norimberga parturiat.

    Rituales controversias Batavicas lubens prudenti judicio Excellentiae vestrae permitto confidoque repertum iri temperamentum, quo et regno Suedico sua constet dignitas et retineatur amicitia Batavorum his maxime temporibus Suediae non aspernanda.

    Fama hic est fedus agitari inter Hispanum, Anglum, Danum, Polonum pro liberatione35 captivorum principum. Tubadelius36 jam in libertate est.

    Deum rogo, ut super publicis privatisque negotiis Excellentiae vestrae, optima regno Suedico, optima ipsi consilia suggerat suggestaque fortunet.

    Excellentiae vestrae perpetua observantia cultuque addictissimus
    H. Grotius.

    Lutetiae, 28 Ianuarii 1640.

    Adres: Ludovico Camerario, reginae regnique Sueciae consiliario et legato apud praepot. Ord. Foeder. Belgii.

    Boven aan de brief in de copie te Uppsala: Red. Hag. Com. 4 febr. st. n. 1640.

    Notes



    1 - Copie Uppsala, UB., cod. 388a, ep. 215, Gedrukt Epist., p. 595. Ludwig Camerarius was Zweeds gezant in Den Haag.
    2 - Ontbreekt.
    3 - Karl Ludwig van de Palts.
    4 - No. 4481.
    5 - De copie te Uppsala heeft abusievelijk ‘nobis’ i.p.v. ‘nodis’ en de tussenliggende woorden tussen ‘nodis’ en ‘dixerant’ ontbreken er.
    6 - De uitgave der Epist. heeft ten onrechte ‘alio’.
    7 - Bernhard, hertog van Saksen-Weimar; hij was overleden op 18 juli 1639.
    8 - De copie heeft ‘pecuniam’.
    9 - De copie heeft abusievelijk ‘misereri’.
    10 - Anzolo Correr.
    11 - Willem van Liere, heer van Oosterwijk.
    12 - De copie heeft ten onrechte ‘Minatur’.
    13 - Claude de Mesmes, graaf van Avaux, Frans gevolmachtigde in Hamburg.
    14 - Pomponne de Bellièvre.
    15 - Antonio Feragalli; vgl. A. Kraus, Päpstliche Staatssekretariat, p. 157.
    16 - De copie heeft abusievelijk ‘quidam’.
    17 - De copie heeft abusievelijk ‘Gallicanum’.
    18 - De copie heeft abusievelijk ‘concensu’ en verderop, eveneens abusievelijk, ‘constituat’.
    19 - Henri II de Lorraine, hertog van Guise (1614-1664); vgl. dl. VIII, p. 718. Voor het voorafgaande ‘quem’ leest de copie te Uppsala ten onrechte ‘quum’.
    20 - François de Lorraine, prins van Joinville (1612-1639), oudste zoon van Charles de Lorraine, hertog van Guise. De copie heeft ten onrechte ‘Janivillij’.
    21 - De copie heeft abusievelijk ‘titulis’.
    22 - De copie heeft ten onrechte ‘desiderari’.
    23 - Henri d'Orléans, hertog van Longueville.
    24 - Hans Christoph, graaf von Königsmark. De copie leest ten onrechte ‘Coningsmarchius’.
    25 - Franz von Hatzfeld und Gleichen.
    26 - Anselm Casimir Wamboldt von Umstadt, keurvorst van Mainz.
    27 - Christophe Corvinus Gasziewski.
    28 - Jan II Kazimierz.
    29 - De copie heeft abusievelijk ‘exeruntur’.
    30 - Philips IV.
    31 - De plaatsnaam - Kreutznach - is in de copie Uppsala weggelaten.
    32 - Johann Ludwig von Erlach, een van de directeuren van het leger van Bernhard van Saksen-Weimar († 18 juli 1639).
    33 - Caspar Cornelius Mortaigne de Portelles († 1647), overste in Zweedse dienst.
    34 - Murád (Amurath IV), sultan der Ottomanen.
    35 - De copie heeft - wel ten onrechte - ‘libertate’.
    36 - Georg Christoph von Taupadel; vgl. dl. X, no. 4383, p. 736 en n. 5.