Illustrissime domine,
Serenissimo electori2 a me nihil deerit. Sed adversa, ut video, fortuna adhuc eum principem persequitur3. Gallia cunctante quicquam pro eo facere, nisi sociam videat Angliam, quae si hucusque in Palatino negotio quam scimus frigide se gessit, quid nunc est, quod nos de se sperare jubeat, cum incalescant interna dissidia captis literis Scotorum ad Galliae regem4, captis et qui signaverant5, Edimburgi autem arce obsessa, si non jam expugnata. Dicitur clerus Angliae liberaliter opem pecuniariam ad bellum Scoticum polliceri; nec mirum, cum ipsorum agatur res ardente jam pariete proximo6. Dura haec et his temporibus aliena. Nos autem quid possumus, nisi Deum precari, ut pacem ubi non est restituat, ubi est servet?
Chevreusia7 neminem minus amans quam maritum suum8, ut eum in itinere Angliam versus esse audivit, ipsa9 se in Flandriam transtulit. Nihil ergo habebit ibi quod agat Chevreusius, nisi ut quae agunt alii videat et huc nuntiet.
Non carebit motibus Angliae parlamentum, qui quo evasuri sint, exspectamus anxie.
Hassi adhuc sollicitantur ab iis, qui Norimbergae sunt. Inducias eorum cum imperatore puto exiisse 5 hujus Maii. Quod tamdiu cunctantur, cum Excellentia vestra miror
257
eoque magis, quod hanc cunctationem dicuntur probare Galli, homines minime cunctabundi.Intellexi et ego vocari a D. Bannerio10 Vinarienses, addunt quosdam jam ad eum transiisse. Haec ne nova sint dissidiorum inter socios semina, metuo.
Erlachius11 sero videt, quid fecerit invisus Helvetiis, odiosus Germanis et tamen adhuc Gallis suspectus. Mirum in modum sollicitos habet Gallos annus hic, unus restans ad vitam foederis cum Suedia, nisi nova ei foederi inspiretur anima, de qua re haud dubie gravis, forte et tarda, erit in Suedia consultatio. Bannerii damnum huc quoque perlatum est cum ingenti incremento ex Piccolominaei12 literis. Sed saepe jam falsi deprehensi sunt rumores, qui a Bruxellis et Colonia veniunt.
Longavillanus13 jam Cassellas venisse dicitur. De D. Bannerio, an eo venturus sit, dubito.
Dux Lunenburgicus14 causas quidem habet, cur se nobis adjungat. Ego vero ita mutabilibus ingeniis non credam nisi sub bono pignore.
Controversiae istae cum Dano componentur15; quod ut fiat cum minore Batavorum dispendio, eo tendunt paratus legationum et novarum societatum rumores.
Poloni non immerito Turcam16 metuunt; eo enim incubiturum credunt et Itali. Cum Dantiscanis quae convenerant, videntur neque rex17 neque conventus ordinum habituri rata. Itaque Spiringii18 rursum ad vectigalia colligenda naves parant. Princeps Casimirus19 haud dubium est, quin praeter captivitatem alia etiam, quae in Gallia ei evenerunt, durius interpretetur. Quo cum accedant Hispanica blandimenta, non obscurum est, quibus maxime faveat; caeterum ne iis nocere possit, quibus minus bene vult, et sua et regis et regni sponsione retinebitur.
Batavorum conatus magni aliquid nobis promittunt. Sed imbres etiam hic obstitere20. Itaque serius Carolimontium Millereius21 circumvenire coepit.
De Casali rumor hic fuit, etiam publice editus22, depulsos obsessores cum duum millium caede ab Harcurtio23. Sed cum ex eo nemo ab ipso nuntius huc venerit, coepit primum dubitari, deinde et timeri. Nam a Venetis nihil sperandum est. Sed mihi res Italicae ad pactiones quasdam spectare videntur, quod et literae nonnullae indicant.
Cum pontifice res nondum composita est. Sed futurum creditur, ut rex legatum24, nuntium25 pontifex revocet.
In Rhaetis Engadini de pactis Oenipontanis26 queruntur. Sed paucos reperiunt, qui
258
dictis ipsorum moveantur. Ita occlusae omnium aures caera Hispanica. Et in Helvetiis pontificii ad omnes Hispanorum ac caesarianorum conatus27 connivent, ad itinera, ad dilectus, ad munitiones Constantiae, quae cum foederibus ipsorum pugnare dicuntur, ad structuram novi castelli ad Rintalium in Helvetico solo. Ita sentient se tandem protestantes ab inimicorum copiis inclusos. Quae in Tiroli sunt copiae exspectare dicuntur Hatsfeldii28 et Gildhasii29 militem, cui se jungant. Illae autem, quae ad Constantiam sunt, nihil aliud quam agrum Brisgoiae et Alsatiae quantum possunt vastant spemque ei messis eripiunt.Princeps Thomas30 habere scribitur equitatum egregium ad decem millia, pedites bis mille. Contra Leganesius31 decem millia peditum, equites mille, nempe quod ad obsidiones faciendas major sit vis in pedite.
Audimus hic Erfordiae esse Bannerium; premi Lipsiam a nostris; pugnatum inter Saxones et Coningsmarckium32; velle imperatorem melius sibi pareri a Bavaro33, Rosam34 Fuldae esse.
Hispani praeter ad Brasiliam etiam alia naufragia passi sunt in freto Gaditano et ad oram Barcinonensem.
Deus optimus maximus christianum orbem in statum meliorem reponat idemque Excellentiae vestrae semper faveat.
Excellentiae vestrae singulari observantia
devinctissimus
H. Grotius.
Lutetiae, 12 Maii 1640.
Adres: Ludovico Camerario, Reginae Regnique Sueciae Consiliario et Legato apud Praepot. Ord. Foeder. Belgii.