Illustrissime domine,
Bene accepi literas Excellentiae vestrae datas 26 Decembris2.
6
De Hassiae8 negotio eadem hic, quae scribit Excellentia vestra, intellexi, nisi quod de religione in pactis, quae nunc Galli offerunt, non tam res quam verba mutata sunt. Caeterum etiamsi alia omnia bene procederent, videtur mihi non male rebus suis consulere landgravia, cum Gallis se illigare cunctatur, nisi simul ipsa illigatos sibi et Suedos habeat. Quae in conventu ordinum Suediae decernentur9, multum nobis lucis adferent et, siqua est res, quae sollicitos reddere Gallos deberet, haec est.
Agi in Italia de induciis certum est: an coierint, nondum scio. De10 Salza quod conjeceram11 verum intelligo arcanas fuisse pactiones, ut deditio in hoc tempus differretur12. Est jam in hac urbe Mazarinus13, cardinali Riceliaco carissimus. Is et illas controversias inter Romam Galliamque ortas sedare conabitur et paci inter reges14 vias parare, homo et solers15 et felix.
Lotharingiae dux16 tentatur quidem, sed, quantum judico, nihil acturus est non consultis imperatore et Hispanicis.
Consilia quaedam in Gallia suscepta fuisse libertatis suae inimica Genevenses putant eaque res accedit ad alias, quae Helvetiis suspectam faciunt tam validam tamque propinquam Galli vicinitatem. Miseret me eorum, qui nec Galliae bene fidunt neque causas habent, cur magis fidant aliis popularibus suis, qui in Hispani sunt factione.
Credibilia sunt, quae de rege Daniae et D. Roo17 scribit Excellentia vestra. Caeterum ut Germaniae principes sive pontificii sive protestantes magni aliquid contra imperatorem moliantur ac sui formidine pacem ab ipso, qualem velint, exprimant18, vix sperandum videtur, ita et accisae eorum vires et prostrati sunt animi.
Bavarus19 cum Longavillano20 certamen defugiens gratiam videtur retulisse pro servatis saepe terris suis Gallorum apud ducem Vinariensem21 auctoritate.
Dicitur Bannerius22 hostibus ad se valde impeditum iter fecisse locorum, quae interjacent, incendiis ac vastatione.
A parlamentario conventu Angliae, quem mense Aprili futurum audio, apparebit,
7
quae sint23 Anglorum de rebus Scoticis judicia. Rex certe et archiepiscopatum S. Andreae et alios episcopatus vacantes contulit in eos, quos idoneos credidit putantque multi fortes fore Anglos in tuenda episcoporum dignitate.In Anglia audio contra Batavos multa moveri vetera, etiam illud de Ambona24. Sed tales aestus saepe cum tempore desaeviunt25. Non peccaturos Batavos arbitror, si nova de honorum signis titulisque decreta silentii supparo obducant. Cum quidem ad medicum26 venisset sanandae rediviae causa, quam Graeci27 παρωνοχίαν vocant, medicus ex facie videns hydropicum esse dixit longe aliud illi curandum quam rediviam.
Suedorum regum morem, quo nomen suum primo ponunt loco, non cum Romanis tantum veteribus, sed et cum aliis saeculi nostri regibus congruere disco libenter.
Ego ad D. Spiringium28 nullum judicium perscripsi, sed tantum historias quasdam mihi cognitas.
Excellentiam vestram quod attinet, sicut aetati multum jactatae ac jam devexae otium non invideo, ita nihil malim quam manere eam in negotiis Suedicis, si modo id ferat valetudo et quae debentur suis solvantur29 temporibus, ut alia omni sollicitudine liber animus rebus magnis se intendat.
Dantiscanae civitati productum est tempus malorum abrupto ita30 derepente conventu. Caeterum cum adversos habeat omnis ferme Poloniae animos neque ulla externa societate nitatur, non video ipsi exitum nisi transigendo31. Quod si fieret, posset etiam inter Daniae ac Poloniae reges sarciri concordia Suediae non optanda.
De D. Haga32 cum Excellentia vestra consentio non ipsius, sed patriae esse33 dedecus, quod nullo in usu34 est.
Comes Nassovius35 a principe Arausionensi36 huc missus a rege ad ipsum remittitur, ut pro rege baptismi testis sit.
Brisaci legati sunt a ducibus Vinariensibus37 rerum privatarum causa. Exspectatur ibidem cum pecunia38 Ossenvillius39.
In Tiroli apparent mille pedites, bis mille equites Itali, pars exercitus contra Alsatiam
8
destinati. Sunt ibidem Rhaetorum legati40 ad firmandam veterem amicitiam et foedera. Curiensis episcopus41 multum se opponere scribitur, ne qui exsules facti sunt per motus in Vallem Telinam redeant.Discimus insuper Coningsmarckium42 esse ad Corbiam Germaniae; Glenii43 militem partim in Ringavia partim Magontiaci, in superiore Palatinatu, Wurtenbergico, maximae parti hyberna in Franconia; Longavillano captam arcem Eberburgum, ibi multum ei frumenti vinique partum; Mosellae ripam validis hostium copiis teneri; Viennae omnes tentari artes44, ut Turca45 in alias partes bellum inferat.
Salza quin hoc tempore sit46 dedita, non dubitatur. Longavillano mittuntur cohortes47 quaedam in supplementum.
Rex per cancellarium48 parlamento Rothomagensi, curiae subsidiorum et mensae finantiarum ibidem munere suo interdixit49. Ius ibi redditur per cancellarium Franciae et delegatos. Multi ex Normannia in proximas insulas Anglici juris Iarnzeiam et Garniseiam50 profugiunt.
A clero suo rex Galliae exigit III milliones. Edicta fiunt nova multa, cardinali Riceliaco offert51 Mazarinus a pontifice52 legationem in sex menses. Ipse longiorem vult, ut regis et pontificis vice pariter fungatur.
Deus Excellentiam vestram et omnes ei caros sospitet.
Excellentiae vestrae singulari observantia devinctissimus
H. Grotius.
Die septimo anni 1640, quem felicem eis opto.
Adres: Ludovico Camerario, reginae regnique Sueciae consiliario et legato apud praepot. Ord. Foeder. Belgii.