Excellentissime atque Illustrissime Domine,
Abiit cis paucos dies Smitsbergius2 copias suas collecturus, aucturus ad bis mille, deinde cum Guebriano3 ad ducem Vinariensem4 iturus. Id iter intra mensem confecturum se sperat. Dux autem majorem habet exercitum quam hic aut creditur aut credi expedit, ne in auxilio mittendo lentiores aut contractiores fiant hi homines. Et captivi multi et transfugae ejus militiam sumpsere, deinde, ut fit, ad tam illustris victoriae famam et spem praedae concurrerunt multi; ita ut decem ferme millia sint universi tum novi tum veteres.
Princeps Condaeus5 adhuc itineri Aquitanico se parat cum mandatis non in hostem tantum, ad Espernonium6 praefectura illa excutiendum et introducenda vectigalia, quibus restitum est hactenus Espernonio dissimulante.
Signa, quae proelio adeptus est Vinariensis, suspenduntur in aede hujus urbis episcopali. Hautefortia7 regis8 animum ut ante possidet multisque honoribus attollitur. Chevreusii autem uxor9, illecebrosa femina, amari dicitur ab Hispaniae rege10, in cujus aula nunc agit.
Nihildum ex Anglis intelligere potui, quod magni me aliquid sperare jubeat de Palatini11 rebus, unde pendere videtur et Hassiacae viduae12 deliberatio.
Captivorum, quos adeptus est dux Vinariensis, Savellius13 apud ipsum mansurus creditur; ceterum alii Montempellicardi, alii Benfeldium, alii Hohentwilam deportari. Decimo hujus mensis, ut hic numeramus, die praefectus Rinfeldi14 militari more interpellatus est de oppido dedendo iisdem legibus, quibus Nordlin-
174
gam olim ceperat Gallasius15. Bodendorfius16, cujus insignis in supremo proelio virtus fuit, magno cum honore humatus Basileae.Nuntius Polonicus17 nondum auditus a rege est. Dicunt qui ipsum videre omissum a rege Poloniae18 illud de nova adeo suspecta protestantibus militari societate consilium.
Rex ad sex millia, quae duci Vinariensi missurum se dixerat, addit duo millia ex iis copiis, quae cardinalis Vlaettae19 in Italiam nunc ituri fuere. Sed haec, quae dicuntur, octo millia ad quinque puto recedent per deliquia et diffugia.
Rhaetorum primoribus XX millia scutatorum divisit legatus Hispanicus20. Nec minus Lucernae pontificios Helvetios sibi largitionibus mancipat. Protestantes earum partium, sicut de victoria ducis Vinariensis gaudent, ita metuunt, ne belli procella et in ipsorum terras effundatur caesarianis et Bavaricis prope Constantiam, ut fama est, illuc parantibus. Sed haec uberius exequetur Marinus21.
Deum rogo, Excellentissime et Illustrissime Domine, ut res regni, reginae22 Tuaeque Sublimitatis propitius adspiciat.
Tuae Sublimitatis cultor devotissimus
H. Grotius.
Lutetiae, 17/27 Martii 1638.
Adres: Axelio Oxenstiernae, Sacrae Reg. Maj. Regnorumque Sueciae Senatori et Cancellario.