Excellentissime atque Illustrissime Domine,
Venit ad me D. Schmalchius2 attulitque mandata ad implenda ea, quae nsunt foederi Wismariensi3, et ad cudendas indutias pertinentia. Quam ob
229
rem gaudeo plurimum; nihil enim malo quam praescriptis lineis insistere gnarus multa adversus utilitates publicas etiam optimo proposito peccari, ab iis maxime, qui a locis multum absunt, ubi consilia capiuntur. Praeter mandata ipsa etiam colloquia D. Schmalchii me de multis rebus edocebunt.Ut initium agendi faciamus, aditum ad regem4 postulavi, qui mihi cras dabitur. Interim mitto quae Forbesius5 hic dixit Poloniae regis6 jussu quaeque ipsi respondit rex Galliae culpam tardatae pacis in hostes rejectans.
In hac aula qui plurimum possunt, eorum magnitudini, securitati, opulentiae quoque bellum non esse inutile omnes judicant. Et si fortuna, ut jam coepit, faverit regi ejusque sociis, populus quoque ipse pacis ceteroqui appetens bellum extra Galliae fines semotum lenius feret.
Unum me male habet, quod Corrarus7, legatus Venetus, qui Contareno8 successit, mihi ipsum salutanti neque in compellatione neque in sessione detulit quae par erat, cum ego cum Contareno anxie aequalitatis jura servassem. Sunt Itali miri talium captatores. Quae me causa invitum coëgit a reditu ad ipsum abstinere. Nunc cum negotia videantur colloquium exigere, dubius haereo, dissimulare acceptam injuriam rectius sit futurum an D. Schmalchio, qui hic nunc est, uti internuntio sine periculo dignitatis. Tum ut in hac re dijudicanda plus habeam lucis, tum ut mandata exsequar ad eam pertinentia, et legatum Angliae extraordinarium9, virum in hac aula gratiosum, et eum, qui sub ipso res Anglicas hic procurat, Ogerium10 rogavi, ut me edocerent, an mos sit Venetis regi Britanniarum11 Serenissimi tantum, an et Potentissimi dare elogium. Dixerunt se in Angliam scripturos mihique significaturos, quod intellexerint.
Ex eodem illo legato didici mitti Hamburgum D. Anstruterum12, quod et ipsum gaudeo, cum norim ei viro magnam esse rerum Germanicarum peritiam et non minus studii ad juvandam rem protestantium communem. Saepe is mihi conqueri solebat omnia sua consilia per Duglassium13 destrui.
Ex Anglia Blonii14 literis disco centum millia florenorum ad Palatinum15 mitti. Legati16 quater tantum credere nos jubent.
Postquam Neuburgum ab hoste derelictum insederat dux Vinariensis17, obsidere coepit Friburgum, nobilem Brisgaviae urbem. Octavo die machinis ita verberata est, ut aditum daret oppugnationi, quae nono die facta est et fortiter repulsa favente defensoribus edito muri lapidei situ. Sed cum et alteram oppug-
230
nationem, et multo magis cuniculos, qui sub murum ducebantur metueret praefectus18, ad pacta venit, quae a duce quidem Vinariensi signata, sed eo absente ab ejus militibus pridem desuetis imperia pati magna cum infamia violata sunt multa in milites hostiles et in paganos caede. Quod pro merito graviter fert dux vultque primorum poena redintegrare disciplinam sanctimoniamque fidei. Nondum eo pervenit Guebrianus19, quae mora dici non potest quantum adferat pulchre dantibus se occasionibus detrimentum.Dux Rohanius20, cum vulnera ejus nihil habere periculi viderentur, eo ipso tempore, cum glans plumbea de pede ejus eximebatur, attonito corporis stupore, quam apoplexiam medici vocant, occubuit.
Comitis Harcurtii21 cum vidua Puylaurentii22 matrimonium firmatum nunc est adferetque feminae splendorem e Lotharinga domo, cardinali ejus avunculo23 subsidium non leve in virtute novi affinis, ipsi marito dotem opimam ex Puylaurentii spoliis.
Commeatus, quos jussu Lotharingi ducis24 Tannum contulerat Mercius25, ut Brisaci necessitatibus subveniret, adhuc Tanni haerent viam obstruentibus ducis Vinariensis militibus. Crescunt interim coëuntque hostium copiae tenentque se citra Moenum et Nicrum ulteriora tenente Vinariensis equite.
Imperator26 ad Helvetios lenius quam ante scripsit, ita ut in alto ventus est vela vertens. Monet rogatque, ne antiqua cum Austriacis foedera se ea quam maxime servari cupiente corrumpant. Helvetiorum pontificii qui sunt, tum diligenter cavent, ne quid inde ad Vinariensis castra perveniat, tum militem Hispanis ad bellum Italicum subministrant.
Bellum in Italia Gallis non optime procedit. Timetur Casali. Cardinalis Valetta27, cui id bellum mandatum est, in itinere est illuc.
Est in hac aula Montispellicardi cancellarius28 conquerens stipendia per annum et amplius non soluta magno cum oppidanorum metu.
Filius meus maximus natu29 literis et ipse arma praetulit militiamque sumit sub Smidsbergio30 egregio duce, minimus meorum31 in comitatu est ducis Vinariensis, medius32 jurisprudentiae dat operam. Nihil magis optem quam in eo, quod quisque elegerunt vitae genere, eos ab ipsis processus fieri, ut aliquando possint regno Suediae esse non inutiles.
231
Ita ipsis bene sit, sicut ex animo opto. Excellentissime et Illustrissime Domine, regno, reginae33 Tuaeque Sublimitati res prosperrimas.
Tuae Sublimitatis cultor devotissimus
H. Grotius.
Lutetiae, 13/23 Aprilis 1638.
Adres: Axelio Oxenstiernae, Sacra Reg. Maj. Regnorumque Sueciae Senatori et Cancellario.