eLaborate
::: eLaborate options :::
    Show pagebreaks
    Show variations
    Search



    Searchform

    Fulltext search

    Search domain

    Search site
    Search current document

    Letter



    4289. 1639 september 10. Aan A. Oxenstierna1.

    Excellentissime atque illustrissime domine,

    Literas accepi a filio2, qui apud ducem Vinariensem3 vixit et in illis etiamnunc locis subsistit; eae nuntiant, qui Brissaci sunt duces ac milites loqui fortiter: se non prolatandis Galliae finibus, sed in spem reponendi Germaniam meliorem in statum tot adiisse pericula; nullam sibi mercedem tanti fore, ut pro ea amittant urbem maximi ad res Germanicas momenti et cujus possessio ipsos a contemtu vindicat. Si eo contentus sit rex4, ut Galli sexcenti in urbem admittantur, dum ne ii portarum custodiam habeant, posse ipsi hactenus morem geri. Verum an tanta sit hujus propositi constantia, ut resistere possit tribus, quos rex jam illuc mittit millionibus, brevi, puto, apparebit.

    Hohentwila adhuc premitur. Contra a Vinariensibus capta quaedam in Palatinatu loca ita terruere electorem Mogontiacensem5, ut Coloniam se recipere dicatur. Tenebant se Vinarienses bona ex parte ad Landavium, Neustadium, Germeshemum. De conventu Francofurtensi nihil ultra audimus. Super judiciis reddendis et cogendis qui damnati sunt, ut judicatum faciant, consultationes habentur quaedam.

    Durae satis sunt in Gallos indutiarum per Italiam leges. Nam in Casale nihil inferre ipsis permittitur, tantum milites educere ad sexcentos et novos pari numero substituere. Fama est mitti eo comitem Guichium6 cum decem militum millibus, si forte bellum illic redardescat; ceterum productum iri indutias aut fore, ut pro indutiis pax in Italia constituatur, censent Itali.

    Res vero Turcicae, quas multi respiciunt, mutatae sunt plurimum. Nam

    590

    Veneti CCC millibus sequinorum sultano7 datis et donis in purpuratos distributis metum ingentem redemere. Certa interim est cum Persa8 pax et quidem magno cum Turcae honore. Nam sericum e Perside ad ipsum quotannis ad onus centum camelorum veluti tributum mittitur. Nunc princeps inquies, Poloniam sitne9 petiturus armis causas belli habens non leves an rupturus indutias cum imperatore10 et Transilvanum11 ad societatem belli pertracturus, variant judicia. Sed Transilvanum audio ita aurem praebere Turcae et protestantibus Hungaris, ut alteram aperiat imperatori, qui de comitatibus septem, quos Gabor12 habuit pari arte extortos, quatuor ei pollicetur, septem totos postulanti. Ita pacem bellumque nundinari didicere principes.

    Cum duce Carolo13 seorsim rex agere dicitur, ut eum bello eximat concessione oppidorum trium, quae Gallico milite dux in quinquennium custodiat, Lotharingiaeque fructus percipiat. Bruxellae tamen id audio non credi, quanquam Piccolominius14 ex literis interceptis aliquid se ejus cognovisse scripserit.

    Rhotomagi quiescitur a seditione, sed Cadomi arcis praefectus15 totius multitudinis concursu coactus de quatuor sontibus, quos ceperat, tres reddidit; unum, apud quem literas se reperisse dicit indicantes ab externis ali hos motus, retinuit.

    Rex Lugduni jam est. Ibi legatos a Polonia16, Hetruriaque17 exspectat.

    Deus, excellentissime et illustrissime domine, res regni tuaeque Sublimitatis prosperet.

    Tuae Sublimitatis cultor devotissimus
    H. Grotius.

    Lutetiae 10 Septembri novi Calendarii 1639.

    Semissem pensionum debitarum persolvit mihi rogatus diu D. Spiringius18. De altero semisse rogo Sublimitatem tuam, ut eam mihi de pecunia Gallica mensis Novembris deducere liceat aut, si id non placet, aliter mihi consulatur. Id eo justius postulo, quod offensas inter D. Spiringium et affinem meum senatorem Reigersbergium19 video insanabiles.

    Princeps Casimirus20 nondum in Silvam Vicennensem venit trahens liberum aerem specie sequioris valetudinis, dum potest. Creditur legato Hetruriae etiam hoc negotium mandatum. De tribus illis millionibus destinatis ad exercitum Vinariensem missa eo intelligo non nisi CCC millia scutatorum. In Italia autem plane jam pacem factam inter viduam21 fratresque22, ita ut neutrarum posthac sint partium. Rex se simulat iratum.

    591

    Dux Carolus Grangio23 ad se misso dixit se matrimonium cum ea, quae hic est24, habere irritum, fecisse novum cum marchionissa de Cantecroi25. Illam autem in Brabantia a cardinali Hispano26 non habitam ut feminam principem indigne ferre dicitur dux Carolus, nisi forte talibus rumoribus Galli sibi blandiuntur.

    Comitatus Burgundici loca quaedam Bressae contermina Villicastellum, Villettam, Fitigniacum cepit et diruit Villaregius27, qui illis in partibus Gallis imperat. Dux Longavillanus28 etiamnum in Bernatium haeret finibus in principatu suo Novicastelli exspectans quomodo Gallicae apud exercitum molitiones sint successurae.

    Choisiacus29 ab exercitu Vinariensi ad regem rediit. Refert testamenti executores30 excusasse se, quominus commissas sibi copias cum Gallis conjungerent ad Germeshemi obsidium.

    Regem Divione cum esset, et pontificis nuntius31 et legatus Venetus32 de pace interpellarunt. Helvetii pergunt orare regem, ut comitatus Burgundiae extra belli mala ponatur parati quatuor oppida in pignus pacis custodire regis impendiis.

    Halerius33 ad Moyenum haeret vix ulla cum spe potiundi. Mareschallus Castilionaeus34 Hiberno milite auctus est. Mileraei35 miles ad insulas usque Flandriae excurrit miramque facit vastitatem. Nunc idem Mileraeius immunit se ad Avinum et S. Martini, Castilionaeus autem ad Virodunos, quatuor leucis remotus a Piccolominio. Caesariani tenentes se inter Danubium et Rhenum hunc amnem transire conantur ad Keiserstulam.

    Archiepiscopus Burdegalensis36 ab ultimo itinere nulla re facta redit.

    Cantecroia filiam37 duci Lotharingo peperit Treveris. Sermones nonnulli de sponsalibus inter principem Angliae38 et Hispani filiam39.

    Adres: Axelio Oxenstiernae, Sacrae Reg. Maj. Regnorumque Sueciae Senatori et Cancellario.

    Notes



    1 - Gedrukt Epist., p. 561; Oxenst. Skrifter 2. afd. II, p. 644.
    2 - Diederik de Groot.
    3 - Bernhard, hertog van Saksen-Weimar.
    4 - Lodewijk XIII.
    5 - Anselm Casimir Wambold von Umstadt, keurvorst van Mainz.
    6 - Antoine Gramont, graaf van Guiche.
    7 - Murád (Amurath IV), sultan der Ottomanen.
    8 - Safī I (Sam Mirza).
    9 - De uitgave der Epist. heeft ‘sit’.
    10 - Ferdinand III.
    11 - Georg I Rákóczi, vorst van Zevenburgen.
    12 - Gabriël Bethlen von Iktar (Bethlen Gabor).
    13 - Karel IV, hertog van Lotharingen.
    14 - Ottavio Piccolomini, hertog van Amalfi.
    15 - Du Lis.
    16 - Christophe Corvinus Gasziewski; zie no. 4286, p. 583 n. 9.
    17 - Del Nero.
    18 - Petter Spiring Silvercrona.
    19 - Nicolaes van Reigersberch; zie no. 4129.
    20 - Jan II Kazimierz.
    21 - Christine de France, hertogin van Savoye.
    22 - Kardinaal Maurizio van Savoye en Tommaso Francesco, prins van Carignano.
    23 - Jacques de Loys, heer van La Grange aux Ormes.
    24 - Nicole, hertogin van Lotharingen.
    25 - Béatrix van Cusance, prinses van Cantecroix.
    26 - Don Fernando.
    27 - Charles de Neufville, markies van Villeroy.
    28 - Henri d'Orléans, hertog van Longueville.
    29 - Jean de Choisy de Camp.
    30 - Johann Ludwig von Erlach, Wilhelm Otto von Nassau, Johann Bernhard von Oehm en Rheinhold von Rosen.
    31 - Giorgio Bolognetti.
    32 - Anzolo Correr.
    33 - François de l'Hospital, sieur du Hallier.
    34 - Gaspard de Coligny, hertog van Châtillon, maarschalk van Frankrijk.
    35 - Charles de La Porte, hertog van La Meilleraye, maarschalk van Frankrijk.
    36 - Henri II d'Escoubleau de Sourdis, aartsbisschop van Bordeaux.
    37 - De toekomstige Madame de Lillebonne, geboren op 23 augustus 1639.
    38 - De latere Karel II.
    39 - Maria Teresa van Oostenrijk, de latere vrouw van Lodewijk XIV.